मुंगी पैठणहून आगरी माणूस कोकणात आला. कुणी म्हणतात आग्रा-दिल्लीकडून आगरी माणूस इथे आला. दक्षिणेकडे श्रीलंकेत रावणाच्या दरबारात आगरी माणूस ढोल-ताशा वाजवायचा, म्हणजेच तत्कालीन संगीतकाराचे काम करायचा. अशा अनेक आख्यायिका आगरी माणसाबद्दल ऐकायला मिळतात. तरीही सांगावेसे वाटते- आगरी माणसाची संस्कृती, त्याच्या परंपरा, त्याचा लढाऊ बाणा, त्याची कलात्मकता सारे काही इथल्याच मातीशी नाते सांगणारे आहे. म्हणूनच म्हणावेसे वाटते- ठाणे, मुंबई व रायगड या तीन मुख्य विभागात वस्ती करुन राहिलेला आगरी माणूस हा इथला भूमीपुत्र होय. बहुधा आगरी माणूस हा इथलाच मूळ निवासी असावा व इथूनच तो श्रीलंका, आग्रा, मुंगी पैठण, नाशिक अशा ठिकाणी जाऊन आपल्या कर्तबगारीवर व कलात्मकतेच्या आधारावर चमकला असावा. अनेक अभ्यासकांची अनेक मते आहेत. असे असले तरी एखाद्या समाजाचे मातीशी जडलेले नाते काहीतरी सांगून जाते. ते समजून घेतलेच पाहिजे. नाशिकमधील पंचवटीमधील मंदिरे, तिथले ते उत्कृष्ट शिल्पकाम आगरी पाथरवटांनी घडवले आहे. घारापूरची लेणी जगप्रसिद्ध आहे. त्या भागाचे मूळ नाव ‘अग्रहारपुरी’ असे होते. अग्रहारपुरी म्हणजे आगरी लोकांची नगरी होय. इथली भव्यता दर्शवणारी सुंदर शिल्पे आगरी पाथरवटांनी घडवलेली आहेत. घारापुरीमधील स्तंभ व शिल्पे यांची रचना वेरुळच्या हुमाळ लेण्यांसारखी आहे. तिथेही आगरी कलावंतांच्या हातांचा स्पर्श झाला आहे. आगरी माणूस जसा उत्तम शिल्पकार, तसाच तो नावाजलेला संगीतकारही आहे. अलिबागेतील कोपरचा अच्युत ठाकूर एक नावाजलेला प्रख्यात संगीतकार म्हणून महाराष्ट्राच्या कानाकोपर्यात प्रसिद्ध आहे. कोपर गावच्या एका आगरी माणसाने तमाशाचा फडसुद्धा उभारला होता. काही आगरी पूर्वी खाणीमध्ये काम करायचे, त्यांना ‘आगळे-आगरी’ असे संबोधले जायचे. अनेक पैलू असलेला हा समाज मूळचा लढाऊ बाण्याचा आहे. ‘कलावंत’ या वृत्तीपेक्षा ‘लढवय्या’ म्हणून तो अधिक प्रसिद्ध आहे.